تیرگان

جشن تیرگان که آغاز آن روز تیر از ماه تیر می‌باشد و به مدت ۹ روز ادامه دارد به همراه نوروز، مهرگان و سده از جمله مهم‌ترین جشن‌های ایرانیان است که در گذشته برای مردم اهمیت بسیاری داشت و با شکوه و زیبایی فراوانی برگزار میشد. در مورد فلسفه جشن تیرگان دو روایت جالب و شنیدنی وجود دارد.

روایت اول: قهرمان ملی ایرانیان، آرش کمانگیر

آرش کمانگیر

میان ایران و توران سال‌ها جنگ و ستیز بود که در نبرد میان افراسیاب و منوچهر، شاه ایران، سپاه ایران شکست سختی می‌خورد. این واقعه در روز اول تیر اتفاق افتاد. سپاه ایران در مازندران به تنگنا می‌افتد، سرانجام دو سوی نبرد به سازش در می‌آیند و برای آنکه مرز دو کشور مشخص شود و ستیز از میان برود پذیرفتند از مازندران تیری به جانب خاور پرتاب کنند تا هر جا تیر فرود آمد همان جا مرز دو کشور باشد و هیچ یک از دو کشور از آن فراتر نروند.

در این گفتگو بودند که فرشته زمین اسفندیارمذ پدیدار شد و فرمان داد تیر و کمان آوردند. آرش در میان ایرانیان بزرگترین کماندار بود و با نیروی بی‌مانندش تیر را دورتر از همه پرتاب می‌کرد. اسفندیارمذ به آرش گفت تا کمان بردارد و تیری به جانب خاور پرتاب کند.

آرش دانست که پهنای کشور ایران به نیروی بازو و پرش تیر او بستگی دارد و باید توان خود را در این راه بگذارد. او خود را آماده کرد، برهنه شد و بدن خود را به شاه و سپاهیان نشان داد و گفت: ببینید من تن درستم و کژی در وجودم نیست ولی می‌دانم چون تیر را از کمان رها کنم تمام نیرویم با تیر از بدن بیرون خواهد آمد. آن گاه آرش تیر و کمان را برداشت و بر بلندای کوه دماوند بر آمد و با نیروی خداداد تیر را رها کرد و خود بی جان بر زمین افتاد. (درود بر روان پاکش)

هرمز خدای بزرگ به فرشته باد فرمان داد تا تیر را نگهبان باشد و از آسیب نگاه دارد. تیر از بامداد تا نیمروز در آسمان می‌رفت و از کوه و در و دشت می‌گذشت تا در کنار رود جیهون بر تنه درخت گردویی که بزرگتر از آن در گیتی نبود نشست. آن جا را مرز ایران و توران جای دادند و هر سال به یاد آن جشن گرفتند. جشن تیرگان در میان ایرانیان از این زمان پدید آمد.

روایت دوم: فرشته باران یا تیشتر – نبرد میان نیکی و بدی

تیشتر

تیشتر فرشته باران است که در ده روز اول ماه بصورت جوانی پانزده ساله در می‌آید، ده روز دوم بصورت گاوی نر و ده روز سوم به شکل اسب زیبای سفید زرین گوشی، با ساز و برگ زرین، به دریای کیهانی فرو رفت.

و در آنجا با دیو خشکسالی(اپوش) که به شکل اسب سیاهی بود و با گوش و دم سیاه خود ظاهری ترسناک داشت، رو به رو شد.

این دو به مدت سه شبانه روز با یکدیگر به نبرد برخاستند و تیشتر در این نبرد شکست خورد. به نزد خدای بزرگ آمد و از او یاری و مدد جویید و به خواست و قدرت پروردگار این بار بر اهریمن خشکسالی پیروز گشت. آب‌ها توانستند بی‌مانع به مزارع و چراگاه‌ها جاری شوند. باد ابرهای باران‌زا را که از دریای کیهانی بر می‌خاستند به این سو و آن سو راند، و باران‌های زندگی بخش بر هفت اقلیم زمین فرو ریخت و به مناسبت پیروزی ایرانیان این روز را جشن می‌گرفتند.

آداب و رسوم جشن تیرگان:

اما در مورد آداب و رسوم این جشن و دوستانی که می‌خواهند این جشن زیبا و نشاط آور را برگزار کنند. تاریخ شروع جشن ۱۳ تیر ماه به تقویم زرتشتی و ۱۰ تیر به تقویم خورشیدی است. یکی از مراسم‌هایی که در میان زرتشتیان رایج است رسم فال و کوزه می‌باشد در شب جشن معمولا خانواده‌ها و نزدیکان دور هم جمع می‌شوند و هر یک آرزو و نام خود را روی کاغذ می‌نویسند و همگی  آن را در یک کوزه می‌ریزند و درِ آن را می‌گذارند و تمام شب را به شب نشینی و خواندن حافظ و شاهنامه می‌پردازند و روز جشن یکی از دختران جوان خانواده که هنوز ازدواج نکرده باید درِ کوزه را بردارد و یکی از کاغذها را بیرون بیاورد و به نام هر کسی که بود آرزوهای آن شخص بر آورده خواهد شد و تمام شعرهای خوانده شده به او تعلق می‌گیرد.

فال و کوزه

روز جشن مانند تمام جشن‌های دیگر با شادی و سرور همراه است و مراسم آبریزان به یاد فرشته تیشتر(باران) و به خاطر گرمای تابستان و آب پاشیدن روی همدیگر و خنک شدن از لذت جالبی برخوردار است.

آب پاشونک

در گذشته، در آغاز جشن بعد از خوردن شیرینی، بندی به نام تیر و باد که از ۷ ریسمان به ۷ رنگ متفاوت بافته شده بود به دست می‌بستند و ۹ روز بعد در پایان ایام جشن این بند را باز کرده و به باد می‌سپردند تا آرزوها و خواسته‌هایشان را به عنوان پیام رسان به همراه ببرد.

تیر و باد

جشن تیرگان بر تمامی ایرانیان فرخنده باد، همیشه شاد و اهورایی باشید.

 

منبع: مهر میهن  |  ویراستاری محتوا: تیم نگارش هورانه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *